Aglomeracja Górnośląska jest obszarem, na którym mieszka około 1/10 ludności kraju. Pełni tym samym funkcje metropolitalne zarówno w stosunku do jej mieszkańców, jak i osób zamieszkałych poza jej obszarem (nierezydentów). Kultura wysoka oraz przemysły kreatywne stanowią (obok nauki, administracji publicznej, sprzedaży wielko powierzchniowej, instytucji finansowych, transportu międzynarodowego, consultingu) jedną z tych funkcji.
Warto również zauważyć, że sektor przemysłów kreatywnych jest zaliczany do tzw. sektorów ekspansywnych. Świadczą o tym dane statystyczne dotyczące produktu krajowego brutto, dochodów, inwestycji, zatrudnienia. W związku z tym sektor ten pełni niezwykle istotną rolę dla rozwoju aglomeracji i jest przedmiotem wielu badań.
Celem niniejszego artykułu jest krótkie przedstawienie podstaw teoretycznych dotyczących zagadnień związanych z kulturą i przemysłami kreatywnymi, a także uwarunkowań rozwoju tego sektora na terenie Aglomeracji Górnośląskiej.

Sektor kultury a sektor przemysłów kreatywnych

Sektor kultury jest niezwykle zróżnicowany wewnętrznie. W jego skład wchodzą instytucje związane z takimi formami działalności jak:

• sztuki performatywne (teatr, opera, muzyka na żywo),
• sztuki wizualne (malarstwo, rzeźba etc.),
• sztuki audiowizualne (fonografia, nadawanie programów – radio, telewizja),
• literatura,
• architektura,
• dziedzictwo (np. muzea) .

Główny Urząd Statystyczny grupuje natomiast sektor kultury według następującej typologii:

• biblioteki,
• domy i ośrodki kultury,
• teatry,
• instytucje muzyczne,
• obiekty działalności wystawienniczej,
• kina,
• muzea.

Dla rozwoju aglomeracji znaczenie ma również podział sektora kultury według typu odbiorców (na kulturę wysoką, kulturę popularną i medialną oraz folklor i rzemiosło artystyczne), a także według kryterium dochodów z działalności kulturalnej (non-profit i for profit).
Sektor przemysłów kreatywnych stanowi szersze pojęcie niż sektor kultury. Innymi słowy, kultura jest jedną ze składowych przemysłów kreatywnych. Oprócz niej w jej skład wchodzą te branże przemysłu, bez których odbiór dóbr kulturalnych nie byłby możliwy. Stanowią one zatem kolejne ogniwa łańcucha podażowego, na którego końcu znajduje się finalny odbiorca. A Klasik wyróżnia następujące ogniwa tego łańcucha:

• kreacja (działa artystyczne twórców),
• produkcja (zasoby ludzkie, infrastruktura i środki finansowe niezbędne do produkcji wydarzeń kulturalnych),
• marketing (reklam a, promocja, sprzedaż),
• dystrybucja (systemy dostarczania dzieł kulturalnych).

Przyjmując taki kształt łańcucha podażowego, należy przyjąć, ze w skład sektora przemysłów kreatywnych, oprócz instytucji kultury sensu stricto, wchodzą instytucje prowadzące taką działalność jak:

• produkcja filmów i nagrań wideo,
• wydawanie książek,
• wydawanie nagrań dźwiękowych,
• architektura, projektowanie urbanistyczne, projektowanie wnętrz,
• wzornictwo (design)
• rzemiosło artystyczne
• produkcja sprzętu audiowizualnego i nośników danych
• badania i rozwój,
• reklama,
• produkcja oprogramowania komputerowego.

Oczywiście powyższa lista zawiera jedynie przemysły bezpośrednio związane z kreatywnością. Można ją zatem rozszerzyć o branże związane z nią pośrednio (moda, przemysł odzieżowy, produkcja zabawek, papieru itp.)

Uwarunkowania sektora kultury w aglomeracji górnośląskiej

Postindustrialny charakter aglomeracji górnośląskiej jest szansą na stworzenie specyficznej, unikalnej w skali kraju oferty kulturalnej, mogącej stanowić magnes przyciągający zarówno mieszkańców, jak i nierezydetntów aglomeracji. Warte odnotowania jest, że poszczególne miasta aglomeracji cechują się odmienną tożsamością i potencjałem. Przykładowo, studia przypadków prowadzone przez A. Klasika wskazują, że Katowice postrzegane są jako miasto kultury wysokiej, muzyki i przemysłu muzycznego. Istotną rolę dla takiej opinii odgrywa działalność takich instytucji jak:

• Spodek,
• Akademia Muzyczna i jej sala koncertowa,
• Górnośląskie Centrum Kultury,
• Filharmonia Śląska,
• Teatr im. St. Wyspiańskiego,
• NOSPR .

Badanie prowadzone przez A. Drobniaka i A. Polkę pokazują, że zwłaszcza pierwsze trzy z wymienionych instytucji pełnią funkcję magnesów przyciągających mieszkańców aglomeracji i osoby spoza niej.
Odmiennym przypadkiem jest Bytom, który postrzegany jest jako miasto sztuki scenicznej i wydarzeń kulturalnych w scenerii postindustrialnej. Nie bez znaczenia ma tu fakt, że oprócz Opery Śląskiej, będącej instytucją kultury wysokiej, funkcjonuje tu wiele obiektów kulturalnych powstałych z byłych obiektów przemysłowych, np.:

• Elektrociepłownia Szombierki,
• Obiekty kopalni Rozbark.

Z kolei takie miasta jak Zabrze czy Tarnowskie Góry cechują się znacznym potencjałem w zakresie zabytków techniki i turystyki poprzemysłowej. Przyczyniają się do tego między innymi :

• Kopalnia Zabytkowa Kruszców Ołowiu i Srebra w Tarnowskich Górach,
• Sztolnia Czarnego Pstrąga w Tarnowskich Górach
• Skansen Górniczy “Królowa Luiza” w Zabrzu
• Zabytkowa Kopalnia “Guido” w Zabrzu

Przywoływane już wcześniej badania A. Drobniaka i A. Polki potwierdzają, ze w przypadku Zabrza instytucje te są w największym stopniu postrzegane jako magnesy przyciągające mieszkańców i nierezydentów aglomeracji.
Chorzów może być kojarzony natomiast jako miasto rozrywki, muzyki i sportu. Wiodącą rolę odgrywają tu:

• Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku
• Stadion Śląski,
• Teatr Rozrywki

Powyższe przykłady pokazują, ze potencjał rozwojowy poszczególnych miast aglomeracji jest niezwykle zróżnicowany, co stanowi niewątpliwy atut aglomeracji jako całości.
Od 2004 roku bardzo duże znaczenie dla rozwoju sektora kultury i przemysłów kreatywnych ma możliwość wsparcia go w ramach środków UE. Największą rolę odgrywa tu Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego, w którym kultura stanowi odrębną oś priorytetową (Priorytet IV). W zależności od działań projektowych, pomocniczą rolę mogą również pełnić inne programy operacyjne (np. Kapitał Ludzki, Innowacyjna Gospodarka, Infrastruktura i Środowisko).

Zakończenie

Wymienione przykłady pokazują, że miasta Aglomeracji Górnośląskiej cechują się wysokim potencjałem rozwojowym w zakresie kultury i przemysłów kreatywnych. Do największych atutów aglomeracji można zaliczyć:

• bardzo duży, ponad dwumilionowy potencjał ludnościowy, stanowiący możliwych odbiorców dóbr kulturalnych i produktów przemysłów kreatywnych,
• wewnętrzną różnorodność aglomeracji, pozwalającą tworzyć produkty różnorodne i wielodyscyplinarne,
• szerokie możliwości korzystania ze środków pomocowych UE.

Niezwykle ciekawym problemem badań na najbliższe lata jest analiza, w jakim stopniu ten niewątpliwie wielki potencjał został przez miasta Aglomeracji Górnośląskiej wykorzystany.

Bibliografia:
1. Drobniak, A. Polko: Miejsca i instytucje pełniące rolę magnesów aglomeracji miejskiej – studia przypadków, [w:] Rola sektora kultury i przemysłów kreatywnych w rozwoju miast i aglomeracji, red. A. Klasik, UE, Katowice 2010.
2. Klasik: Sektor kultury i przemysły kreatywne w rozwoju regionu na przykładzie Aglomeracji Górnośląskiej
3. Klasik: Sektor kultury i przemysły kreatywne nowym fundamentem rozwoju dużych miast i aglomeracji miejskich [w:] Rola sektora kultury i przemysłów kreatywnych w rozwoju miast i aglomeracji, red. A. Klasik, UE, Katowice 2010.
4. www.stat.gov.pl

Witold Hantke, Magdalena Hędrzak-Mącznik

Spotkanie z naszymi ekspertami odbędzie się 15 września 2010 w sali konferencyjnej Parku Naukowo-Technologicznego Euro-Centrum w Katowicach (ul. Ligocka 103 – budynek nr 3). W jego trakcie uczestnicy będą mogli dokonać zapisów do udziału w projekcie optymalizacji kosztów, w całości finansowanym z Europejskiego Funduszu Społecznego.

Początek prezentacji o godzinie 12.30.

Ze względu na ograniczoną ilość miejsc prosimy o potwierdzenie uczestnictwa:

• mailowo – biuro@collect.pl

• telefonicznie 32 203 20 53

W przypadku pytań zachęcamy do kontaktu.

Biorąc udział w szkoleniu zyskują Państwo:

* informacje na temat zewnętrznego finansowania inwestycji na 2010 rok
* konsultacje z ekspertem Collect Consulting
* możliwość nawiązania nowych kontaktów biznesowych

Spotkanie odbędzie się 10 marca 2010 r. o godzinie 11:00 w siedzibie Collect Consulting przy ulicy Rolnej 14 w Katowicach

W celu potwierdzenia uczestnictwa prosimy o kontakt.

Serdecznie zapraszamy.

Szkolenie przeznaczone jest dla osób mających zawodowo styczność z kwestiami prawa pomocy publicznej, zwłaszcza w jednostkach samorządu terytorialnego.
Podczas szkolenia zostaną przedstawione:

• Regulacje prawne dotyczące pomocy publicznej,
• Zasady udzielania pomocy publicznej,
• Warunki udzielenia pomocy publicznej oraz wyłączenia grupowe,
• Kwestie związane z kontrola pomocy publicznej.

Prowadzący:

Szkolenia poprowadzi Andrzej Ferber, ekspert Collect Consulting w zakresie pomocy publicznej, wykładowca prawa pomocy publicznej dla słuchaczy studiów podyplomowych SGH, doradca komisji rządowych ds. pomocy publicznej. Posiada praktyczną znajomość zagadnień prawa pomocy publicznej nabytą m.in. poprzez przygotowanie i prowadzenie postępowań przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości. Absolwent Wydziału Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego oraz studiów podyplomowych w Szkole Głównej Handlowej, uczestnik studiów doktoranckich na SGH.

PROGRAM SZKOLENIA POMOC PUBLICZNA

09.00 – 10.30 Wprowadzenie do tematyki Pomocy publicznej

• podstawowe akty prawne
• pojęcie pomocy publicznej w prawie wspólnotowym
• zakaz udzielania pomocy publicznej i wyjątki spod generalnego zakazu
• kiedy wystąpi pomoc publiczna – test pomocy publicznej
• rodzaje pomocy publicznej

10.30 – 11.00 Przerwa na kawę
11.00 – 12.00 Warunki udzielania pomocy publicznej

• definicja przedsiębiorcy
• pomoc de mini mis
• pomoc publiczna w projektach unijnych
• ulgi i zwolnienia podatkowe a pomoc publiczna

12.00 – 13.00 Przerwa obiadowa
13.00 – 14.00 Wyłączenia grupowe (rozp 800/2008)

• pomoc na inwestycje regionalne
• pomoc szkoleniowa
• pomoc dla MSP
• pomoc na prace B+R

14.00 – 15.00 Kontrola pomocy publicznej

• Intensywność pomocy publicznej
• Organy kontrolujące udzielanie pomocy publicznej
• Kumulacja pomocy publicznej
• Stosowanie reguły prywatnego inwestora

15.00 – 16.00 Indywidualne konsultacje

Data i miejsce szkolenia:

• Warszawa 05.11.2009 (czwartek)
  Kameralne Sale Szkoleniowe, ul. Jarosława Dąbrowskiego 65

Zasady uczestnictwa

1. Szkolenie organizuje Polski Instytut Biznesu.
2. W szkoleniu mogą uczestniczyć wyłącznie przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego.
3. Ilość miejsc ograniczona. Przewidywana ilość miejsc ? 20 (dwadzieścia). O przyjęciu decyduje data wpływu zgłoszenia.
4. W celu zgłoszenia się na szkolenie, należy wypełnić formularz online lub pobrać i przesłać wypełniony formularz faxem pod numer 032 203 20 53 w.25.
5. Rezerwacja jest przyjęta w chwili otrzymania formularza przez organizatora.
6. Udział w szkoleniu jest bezpłatny.
7. Zamawiający otrzyma potwierdzenie przyjęcia rezerwacji, po otrzymaniu zgłoszenia.
8. Uczestnicy szkolenia otrzymają zaświadczenie o udziale w szkoleniu wydawane na koniec każdego szkolenia, na podstawie listy obecności.
9. Organizator zapewnia: udział w szkoleniu, materiały szkoleniowe, kawę, herbatę i poczęstunek w przerwach, obiad, możliwość konsultacji własnych projektów.

Partnerzy medialni:

Partner merytoryczny:

Czyli świadczenie usług pożytku publicznego przez podmioty prywatne jest usankcjonowaną prawem polskim formą współpracy przedsiębiorczości prywatnej wspartej prywatnym kapitałem z sektorem publicznym na wszystkich szczeblach. Ten instrument rozwoju infrastruktury i świadczenia z jej pomocą usług powszechnego pożytku gospodarczego stanowi rozwiniętą formę inwestowania w sektor publiczny w większości krajów świata. W Polsce taki sposób inwestowania zaczyna dopiero nabierać znaczenia.

Szkolenie jest przeznaczone

dla osób które planują podjęcie przedsięwzięć wdrażanych w trybie partnerstwa publiczno prywatnego po stronie jednostek samorządu terytorialnego. Podczas szkolenia zostaną omówione zagadnienia związane z praktycznym stosowanie przepisów ustawy, kwestie organizacji przetargów PPP, wyboru trybu wdrażania przedsięwzięć PPP, koncesji oraz fazy wdrażania projektu z zakresu PPP: analiza ekonomiczna, finansowa i prawna projektu zapewniająca później optymalne finansowanie inwestycji oraz realizację oszczędności, jakimi musi wykazać się każdy zaakceptowany projekt PPP w ciągu swojego cyklu życia.

W TRAKCIE SZKOLENIA, BĘDZIE MOŻLIOWŚĆ KONSULTOWANIA WŁASNYCH PROJEKTÓW Z ZAKRESU PPP

Prowadzący:

Szkolenia poprowadzi Pan Witold Grzybowski, który był członkiem grupy eksperckiej wdrążającej na zlecenie Ministerstwa Gospodarki partnerstwo publiczno-prywatne w Polsce. Jest ekspertem w zakresie partnerstwa publiczno-prywatnego, autor wielu publikacji i szkoleń na ten temat. Jest praktykiem, doradcą jednostek samorządu terytorialnego w zakresie PPP między innymi w Lidzbarku Warmińskim, Zabrzu, Bytomiu. Doradzał między innymi w projekcie “Termy Warmińske” realizowanej w oparciu o Ustawę o partnerstwie publiczno – prywatnym oraz Zintegrowanie połączenia Aglomeracji Górnego Śląska z Międzynarodowym Portem Lotniczym “Katowice” w Pyrzowicach.

Program szkolenia

z zakresu partnerstwa publiczno-prywatnego:

09.00 – 09.15 – Wprowadzenie do tematu w kontekście nowej ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym z dnia 19 grudnia 2008r;

09.15 – 10.45 – Najważniejsze elementy otoczenia prawnego dla przedsięwzięcia wykonanego w trybie ppp zgodnie z ustawą z dnia 19 grudnia 2008;

10.45 – 11.30 – Ustawa o koncesji na roboty budowlane lub usługi;

11.30 – 11.45 – Przerwa na kawę;

11.45 – 12.00 – Analiza trybu wdrażania przedsięwzięcia – najważniejsze wymogi ustawy;

12.00 – 12.15 – Kiedy koncesja, a kiedy prawo Zamówień publicznych ;

12.15 – 12.45 – Organizacja procesu przetargowego;

12.45 – 13.15 – Produkty rynków finansowych przydatne dla przedsięwzięcia;

13.15 – 14.00 – Analiza przykładowych przedsięwzięć;

14.00 – 15.00 – Przerwa obiadowa;

15.00 – 15.20 – Koncesja na przykładzie (rys historyczny);

15.20 – 15.45 – Organizacja procesu PPP przez Zamawiającego;

15.45 – 16.00 – Podsumowanie i dyskusja.

Daty i miejsca szkoleń:

• Warszawa 04.11.2009 (środa)
  Kameralne Sale Szkoleniowe, ul. Jarosława Dąbrowskiego 65
• Poznań 18.11.2009 (środa)
• Katowice 07.12.2009 (środa)

Zasady uczestnictwa

1. Szkolenie organizuje Polski Instytut Biznesu.
2. W szkoleniu mogą uczestniczyć wyłącznie przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego.
3. Ilość miejsc ograniczona. Przewidywana ilość miejsc – 20 (dwadzieścia). Decyduje data wpływu opłaty.
4. W celu zgłoszenia się na szkolenie, należy wypełnić formularz online lub pobrać i przesłać wypełniony formularz faxem pod numer 032 203 20 53 w.25
5. Rezerwacja jest przyjęta w chwili otrzymania formularza przez organizatora.
6. Udział w szkoleniu jest bezpłatny.
7. Zamawiający otrzyma potwierdzenie przyjęcia rezerwacji, po otrzymaniu zgłoszenia.
8. Uczestnicy szkolenia otrzymają zaświadczenie o udziale w szkoleniu wydawane na koniec każdego szkolenia, na podstawie listy obecności.
9. Organizator zapewnia: udział w szkoleniu, materiały szkoleniowe, kawę, herbatę i poczęstunek w przerwach, obiad, możliwość konsultacji własnych projektów.

Partnerzy medialni:

Partner merytoryczny: